678 urodziny Miasta

2024-06-22

22 czerwca 1346 roku król Kazimierz Wielki wydał przywilej nowej lokacji miasta na prawie magdeburskim.

Z połączenia poprzednich osad: Starego Cła i Nowego Targu, w nieco przesuniętym na zachód miejscu wytyczono jeden z większych w Małopolsce rynek, nieopodal sytuowano kościół św. Katarzyny, patronki miasta.

Przywilej organizacji nowej osady wymieniał przede wszystkim korzyści dla zasadźcy - dziedziczne wójtostwo, prawo organizacji kramów, jatek, łaźni, rzeźni, młynów, łowienia ryb, polowania, czerpania 1/6 dochodów z czynszów i 1/3 z kar sądowych. Oczywiście były to prawa - pozwolenia, na które fundusze należało dopiero zgromadzić. Ewenementem było zwolnienie wójta z rycerskiej służby wojskowej.

Przywilej Kazimierza Wielkiego zaginął w czasie drugiej wojny światowej. Znamy jego treść, ponieważ kolejni królowie zatwierdzali najważniejsze przywileje, ewentualnie dodając coś siebie. Akt lokacyjny  Nowego Targu był więc transumowany przez Władysława Jagiełłę w 1426r., Zygmunta Starego w 1509 r., Zygmunta III w 1603 r. – i tu wydarza się ciekawa historia w historii.

Akt został częściowo sfałszowany – wspomniane zwolnienie od służby wojskowej i prawo do polowań i łowienia ryb „rozszerzono” z wójta na wszystkich mieszczan nowotarskich...

I w tej formie był ponownie sankcjonowany przez kolejnych królów. Skąd wiemy, że dopuszczono się fałszerstwa? Ponieważ transumpt Zygmunta I zachował się we wpisie do księgi Kancelarii Koronnej i różni się od  następnych transumptów opartych na tym Zygmunta III.

 A transumpt Jagiełły i Zygmunta I zaginął…

Historia zawiera w sobie wiele zagadek i tajemniczych zaginięć, a nic tak nie ożywia ludzkiej wyobraźni jak przyprawa o nieco bezprawnym posmaku.

 Może wiec warto porzucić czasem Netflixa na rzecz opracowań historycznych..?

Zachęcamy do lektury „Dziejów Miasta Nowego Targu”, pracy zbiorowej pod red. Mieczysława Adamczyka, a osoby odnajdujące przyjemność z zagłębiania się w historię w przedwojennym stylu i języku polecamy pozycję „Dzieje i ustrój Podhala Nowotarskiego” dra Józefa Rafacza z 1935 r.

IstoTA

2026-01-15

Wystawa: IstoTA

czytaj więcej

Informacja

2025-12-30

Informujemy, że 31 grudnia 2025, w środę Muzeum Podhalańskie czynne będzie w niestandardowych godzinach 08.00 - 14.00.

Szczęśliwego Nowego Roku! ⭐️
życzy Zespół Muzeum Podhalańskiego

Karta pocztowa świąteczna- kopertowa, „Veritas” Made in Poland, druga poł. XX w. Zbiory Muzeum Podhalańskiego

czytaj więcej

Relacja ze spotkania promującego książkę dr Karoliny Panz „Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto. Zagłada Żydowskich mieszkańców Nowego Targu”.

2025-12-20

12.XII w Muzeum Podhalańskim odbyło się spotkanie na temat książki pt. „Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto. Zagłada Żydowskich mieszkańców Nowego Targu”.
Rozmowę z autorką książki, dr Karoliną Panz, poprowadziła prof. Stanisława Trebunia – Staszel.

czytaj więcej